Histeroskopia - jak wygląda badanie i kiedy się ją wykonuje?

Gdy pojawiają się nieprawidłowe krwawienia, trudności z zajściem w ciążę albo podejrzenie polipa czy mięśniaka, samo USG nie zawsze daje pełną odpowiedź. Histeroskopia pozwala zajrzeć bezpośrednio do wnętrza macicy, a w wielu przypadkach od razu pobrać materiał do badania lub usunąć znalezioną zmianę. Wyjaśniam, na czym polega procedura, kiedy się ją wykonuje, jak się przygotować i czego spodziewać się po zabiegu.

Czym jest histeroskopia i co dokładnie pokazuje

Histeroskopia polega na wprowadzeniu przez pochwę i kanał szyjki macicy cienkiego histeroskopu, czyli urządzenia wyposażonego w kamerę i źródło światła. Lekarz ogląda na monitorze kanał szyjki, jamę macicy, endometrium oraz ujścia jajowodów. Nie wykonuje się przy tym nacięcia na skórze.

Aby ściany macicy nie przylegały do siebie, do jej wnętrza podaje się najczęściej jałowy roztwór soli fizjologicznej. Dzięki temu lekarz może ocenić kształt jamy macicy i dostrzec zmiany, które w badaniu USG bywają trudne do jednoznacznego rozpoznania.

Największą zaletą tej metody jest bezpośredni obraz. USG pokazuje macicę pośrednio, natomiast histeroskopia pozwala obejrzeć konkretną zmianę, pobrać z niej wycinek i od razu zaplanować leczenie. Trzeba jednak pamiętać, że ostateczne rozpoznanie niektórych zmian daje dopiero badanie histopatologiczne.

Histeroskopia diagnostyczna a operacyjna

W wariancie diagnostycznym lekarz przede wszystkim ogląda wnętrze macicy, a w razie potrzeby pobiera niewielki fragment endometrium. Histeroskopia operacyjna wykorzystuje dodatkowy kanał w histeroskopie, przez który można wprowadzić miniaturowe narzędzia i usunąć nieprawidłową tkankę.

Kiedy lekarz zaleca wykonanie histeroskopii

Wskazaniem są przede wszystkim objawy lub wyniki badań sugerujące problem wewnątrz jamy macicy. Najczęściej chodzi o krwawienia między miesiączkami, bardzo obfite miesiączki albo krwawienie po menopauzie. Badanie może pomóc ustalić, czy przyczyną jest polip, przerost endometrium, mięśniak lub inna zmiana.

• Polipy endometrialne, które mogą powodować plamienia i utrudniać implantację zarodka.
• Mięśniaki podśluzówkowe, czyli zmiany uwypuklające się do jamy macicy i często nasilające krwawienia.
• Zrosty wewnątrzmaciczne, mogące powstać po zabiegach, poronieniu, porodzie lub stanie zapalnym.
• Niepłodność i nawracające straty ciąż, gdy trzeba ocenić kształt jamy macicy albo wykluczyć przeszkodę mechaniczną.
• Podejrzenie wady anatomicznej, na przykład przegrody macicy.
• Pozostałości tkanek po porodzie lub poronieniu oraz ciało obce, w tym trudna do usunięcia wkładka wewnątrzmaciczna.

Nie oznacza to, że każda nieprawidłowość w USG wymaga od razu zabiegu. Lekarz bierze pod uwagę wiek, objawy, planowanie ciąży, wyniki cytologii, USG i ewentualnej biopsji. W mojej ocenie szczególnie ważne jest, aby pacjentka wiedziała, czy zaplanowano samo oglądanie macicy, czy także możliwe usunięcie zmiany.

Jak wygląda badanie krok po kroku

Po zakwalifikowaniu do procedury pacjentka przyjmuje pozycję ginekologiczną. Histeroskop przechodzi przez pochwę i szyjkę macicy, a lekarz podaje płyn rozszerzający jamę macicy. Obraz z kamery trafia na monitor, co umożliwia dokładną ocenę błony śluzowej.

Histeroskopia diagnostyczna trwa często około 10-15 minut. Jeśli trzeba usunąć polip, wyciąć zrosty albo pobrać większą ilość materiału, procedura może potrwać dłużej i odbyć się w sali zabiegowej.

Przeczytaj również: Troponina - co oznacza wysoki wynik i jak interpretować badanie?

Czy badanie boli

Odczucia są indywidualne. Część pacjentek opisuje je jako krótkie, podobne do silniejszych skurczów miesiączkowych, inne odczuwają większy dyskomfort przy przechodzeniu przez szyjkę macicy. Znaczenie ma średnica użytego sprzętu, budowa szyjki, napięcie mięśni i doświadczenie operatora.

Badanie może być wykonane bez znieczulenia, w znieczuleniu miejscowym albo w krótkim znieczuleniu ogólnym. Rodzaj znieczulenia ustala się przed procedurą, szczególnie gdy planowana jest histeroskopia operacyjna. Jeżeli ból staje się zbyt silny, trzeba powiedzieć o tym personelowi. Procedura nie powinna być kontynuowana za wszelką cenę.

Jak przygotować się do procedury

Termin ustala się zwykle na pierwszą fazę cyklu, czyli po zakończeniu miesiączki i przed owulacją. W tym czasie endometrium jest cieńsze, a widoczność jamy macicy lepsza. Przy nieregularnych cyklach termin dobiera lekarz.

Przed badaniem należy poinformować lekarza o ciąży lub jej podejrzeniu, infekcjach intymnych, chorobach przewlekłych, alergiach oraz przyjmowanych lekach, zwłaszcza przeciwkrzepliwych. Jeśli procedura odbędzie się w znieczuleniu, placówka przekaże osobne zalecenia dotyczące jedzenia, picia i powrotu do domu.

• Nie wykonuje się badania przy aktywnej infekcji dróg rodnych, dopóki nie zostanie wyleczona.
• Ciąża powinna być przed procedurą wykluczona.
• Obfite krwawienie może ograniczać widoczność i czasem wymaga przełożenia terminu.
• Niektóre placówki proszą o aktualną cytologię lub test HPV, ale wymagania zależą od ośrodka i rodzaju zabiegu.
• Po zabiegu przydatna jest podpaska lub wkładka higieniczna, ponieważ może pojawić się plamienie.

Nie polecam samodzielnego odstawiania leków przed histeroskopią. Dotyczy to szczególnie preparatów przeciwkrzepliwych i leków stosowanych w cukrzycy. O sposobie postępowania powinien zdecydować lekarz prowadzący albo anestezjolog.

Co dzieje się po badaniu i jakie są możliwe powikłania

Po diagnostycznej histeroskopii zwykle można wrócić do domu tego samego dnia. Przez kilka dni mogą występować skurcze podbrzusza, niewielkie krwawienie lub plamienie. Po zabiegu operacyjnym dolegliwości bywają silniejsze, a powrót do normalnej aktywności może potrwać dłużej.

Przez okres wskazany przez lekarza należy zrezygnować ze współżycia, tamponów, kąpieli w wannie, intensywnego wysiłku i dźwigania. Po prostym badaniu ograniczenia są zwykle krótsze, natomiast po usunięciu zmiany mogą obejmować nawet kilka tygodni.

Histeroskopia jest uznawana za procedurę bezpieczną, ale jak każdy zabieg może wiązać się z ryzykiem. Rzadkie powikłania obejmują zakażenie, nasilone krwawienie, uszkodzenie ściany macicy oraz zaburzenia gospodarki płynowej podczas bardziej rozległych zabiegów. Według rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników częstość infekcji po zabiegach histeroskopowych wynosi poniżej 1%.

Po powrocie do domu trzeba skontaktować się z lekarzem w przypadku gorączki, narastającego bólu, nieprzyjemnie pachnącej wydzieliny, omdlenia lub krwawienia wyraźnie większego niż miesiączkowe. Takich objawów nie należy tłumaczyć wyłącznie „normalnym” przebiegiem rekonwalescencji.

Jak ocenić, czy hisტერoskopia jest właściwym badaniem

Histeroskopia nie zastępuje wszystkich badań ginekologicznych. USG pozostaje dobrym i nieinwazyjnym sposobem oceny macicy, ale pokazuje jej wnętrze pośrednio. Z kolei klasyczne łyżeczkowanie nie daje tak precyzyjnej kontroli wzrokowej jak hisტერoskopia i nie zawsze pozwala pobrać materiał dokładnie z podejrzanego miejsca.

Najlepszy efekt daje połączenie kilku metod. USG może wskazać problem, hisტერoskopia pozwala go zobaczyć, a badanie histopatologiczne odpowiada na pytanie, z jakim rodzajem tkanki mamy do czynienia. Żadna z tych metod nie powinna być interpretowana w oderwaniu od objawów i historii pacjentki.

Przed zabiegiem warto uzyskać odpowiedź na trzy praktyczne pytania: jaki jest cel procedury, jakie znieczulenie przewidziano oraz czy w razie znalezienia zmiany lekarz może usunąć ją podczas tego samego zabiegu. To proste doprecyzowanie często zmniejsza stres i pozwala lepiej przygotować się do pobytu w placówce.

Histeroskopia jest małoinwazyjną metodą, która łączy diagnostykę z możliwością leczenia. Najwięcej daje wtedy, gdy istnieje konkretne podejrzenie zmiany w jamie macicy, a wynik badania ma przełożyć się na dalsze postępowanie. Ostateczną decyzję o wskazaniach, terminie i rodzaju znieczulenia zawsze podejmuje lekarz po analizie całej sytuacji zdrowotnej.